Wie het hele jaar van een groen balkon wil genieten, kan zorgen dat er elk seizoen wat te beleven valt. Om te voorkomen dat je balkon in het seizoen van aanschaf mooi is en er daarna niets te beleven valt, is het slim om elk seizoen wat planten erbij te zetten.

Het begint al in de winter. Het is een prima moment om een vogelnestkastje of een vlinderkastje op te hangen. Struiken op het balkon kunnen versierd worden met vetbollen en pindaslingers voor de vogels. Zo wordt het midden in de winter toch nog levendig op het balkon.
In de lente kun je bijvoorbeeld klimplanten in een grote bak zetten met een stuk tuingaas waar kamperfoelie, passiebloem, winterjasmijn, klimop of klimroos in kunnen klimmen. Leuk voor jonge kinderen zijn eetbare planten, zoals geurige keukenkruiden of aardbeien. Wie vaste planten op zijn balkon heeft – die leven langer dan 2 jaar – kan de uitgebloeide bloemen en oude stengels pas in het voorjaar afknippen. Die gebruiken bijen en vlinders namelijk om in te overwinteren. 

Keukenkruiden

Als het zomer wordt is het balkon een prima plek om zelf keukenkruiden te kweken. Veel kruiden houden van een zonnige warme standplaats; bieslook, dragon, oregano, rozemarijn, salie en tijm doen het goed in potten, omdat ze wat droogte verdragen. Soorten als munt of basilicum kunnen minder goed tegen uitdrogen. Zet ze samen in een grote bak en hou in de gaten wanneer ze water nodig hebben.

En wie op zijn balkon wil genieten van vlinders, kan ze lokken met nectarplanten. Bijvoorbeeld een vlinderstruik, kattenkruid en vetkruid. Je balkon moet dan echter niet te hoog boven de grond hangen. Bij het zomerzonnetje en lekkere temperaturen wil je voorkomen dat de planten uitdrogen. In de zon, op de wind en met de weerkaatste warmte van balkon en gevel drogen ze snel uit. Verpot ze na aankoop in grotere potten of zet ze met meerdere planten bij elkaar in een grote bak. Dan zijn ze makkelijker te verzorgen. Lichtgekleurde overpotten worden minder heet in de zon dan donkere. 

Struikjes in een pot

In de herfst, als de in het voorjaar en zomer gekweekte kruiden en groenten zijn geoogst, kun je nog prima eetbaar groen zaaien. Snelgroeiende bladgroenten zoals spinazie, sla, rucola en snijbiet hebben maar een korte tijd en niet veel zon nodig. Veldsla en winterpostelein trekken zich weinig aan van vorst; daarvan kun je in de winter blijven oogsten. 

Wie in deze periode op zijn balkon weinig zon krijgt, kan denken aan geschikte struikjes voor in een pot, zoals bijvoorbeeld camelia, fuchsia en rododendron. Vaste planten als hosta en dovenetel houden van schaduw. Als perkgoed zijn madeliefjes, vlijtig liesje, petunia en primula geschikt. 

En dan wordt het weer winter. Nog een tip: als je binnen weinig plek hebt, kun je de kerstboom op het balkon zetten. Kerstbomen, al dan niet met kluit, zullen op een koel balkon veel langer hun naalden vasthouden dan in een verwarmde huiskamer. 

Meer informatie 

• Ontdek hier meer informatie over een groen balkon in elk seizoen.
• Zie ook onze plantenlijst met 10 plantentips op hoogte.
• Wie een minituin op het balkon wil maken, vindt hier een mooie handleiding.

• Bron: Stichting Steenbreek*

Van elke tuin, zelfs van een balkon, kun je een veerkrachtig ecosysteem maken, stelt tuinontwerpster en milieukundige Iris Veltman. Een plek waar je kunt genieten van bloemen, vlinders en vogels, zonder te tobben met bladluis, droogte of andere tuinproblemen. Hoe dat werkt, is te zien in haar eigen weelderige tuin in het Beverwijkse Meerestein.

‘Wat is het groen!’ is ongetwijfeld het eerste wat je denkt als je de tuin van Iris ziet. Een rijke variatie aan planten staat dicht opeengepakt, met in het hart een vijver. “Ik heb hier wel eens heel veel libellen tegelijk”, vertelt Iris enthousiast. “Die wonen als larven in het water en vliegen dan uit.”
Ze wijst naar de klimplanten rond een pergola: “Daar zit in het voorjaar vaak een merelnest.”
En vooroverbuigend naar een plantje met subtiele witte bloemetjes: “Dit is look-zonder-look, die wilde ik héél graag in de tuin hebben, want het is een waardplant voor het oranjetipje en andere vlinders.”

Natuurlijk evenwicht

Net zo interessant is wat er níet gebeurt in deze tuin: geen plagen, geen wateroverlast, geen hittestress… Dat komt doordat Iris tuiniert volgens de regels van de permacultuur. Daarin werk je samen met de natuur: je creëert een systeem gebaseerd op natuurlijke patronen, dat zichzelf in evenwicht houdt.
In een evenwichtige tuin kunnen wel bladluizen, muggen en mieren voorkomen, maar die zorgen niet voor overmatige overlast, legt Iris uit. Ze geeft een voorbeeld: “De larven van lieveheersbeestjes eten veel bladluis, dus als je zorgt voor ideale omstandigheden voor lieveheersbeestjes, krijgen de bladluizen niet de overhand en blijven je planten gespaard.”

Water en voeding

Regen is wat Iris betreft veel te waardevol om via het riool af te voeren. Regenwater laat ze vanaf het schuurdak via een ingenieus systeem van bakken met filterende waterplanten uitlopen in een vijver. Rondom de vijver staan haar ‘meest dorstige planten’, die ervan profiteren als het water tijdelijk overloopt. In de rest van de tuin krijgt regen de ruimte om de grond in te zakken. Zelfs het terras heeft ze expres met grote voegen aangelegd, zodat het water ook daar goed weg kan.
Omgekeerd beschermt ze de aarde ook voor uitdroging. Daarvoor gebruikt ze bodembedekkende planten en een laag van bladeren en takjes. Alles wat ze snoeit, legt ze direct in de tuin neer. “Dat zorgt voor een sponseffect, zodat water wordt opgenomen en weer afgegeven. Ook geeft het voeding af; het composteert ter plekke.”

Ode aan de paardenbloem

Door zorgzaam om te gaan met regen en snoeiafval, help je het ecosysteem in jouw tuin. Maar ook je plantkeuze is belangrijk. Hoe dat werkt, kun je zelf ontdekken, vertelt Iris. Als ze een cursus over permacultuur geeft, laat ze de deelnemers onder meer de planten herkennen die spontaan in de tuin zijn komen aanwaaien. “Als die van bijvoorbeeld een vochtige, stikstofrijke omgeving houden, weet je welke omstandigheden je in jouw tuin hebt, en daar kun je je planten op uitkiezen.”
Overigens vindt ze dat spontaan aangewaaide planten meer waardering verdienen, want ze zijn vaak eetbaar én helpen de biodiversiteit. “Ik bejubel vaak de paardenbloem, want dat is een belangrijke plant voor vlinders en roofinsecten. Het is ook by far de plant die de meeste bijen trekt, blijkt uit onderzoek: maar liefst 107 soorten!”

Groeiende aandacht voor groen

Tuinieren volgens de principes van permacultuur is nog niet zo heel bekend. Als je niet weet waar je naar kijkt, denk je misschien dat het maar een wilde boel is. Daarom heeft Iris in haar voortuin bordjes neergezet met de plantnamen, welke insecten erop afkomen en of delen van de plant eetbaar zijn. “Er staan vaak mensen stil om te lezen, ouders met kinderen vooral”, vertelt ze. Zo geeft ze meer bekendheid aan tuinieren in samenwerking met de natuur, en daar krijgt ze veel enthousiasme voor terug. “De trend om tuinen helemaal strak dicht te tegelen is aan het keren”, merkt ze als ontwerpster. “Ik zie in tuinmagazines ook steeds meer aandacht voor natuurlijke tuinen. De tijd van de antraciettegel is voorbij.”

We vroegen Iris Veltman ook voor Eerste Hulp Bij Tegelwippen. Je hebt de tegels uit je tuin gehaald, en dan? Dat artikel lees je hier.

Ontdek het moois dat de natuur te bieden heeft in Beverwijk en Wijk aan Zee! Ecoloog Klaas-Jan Koedijk van Natuurlijke Zaken weet er alles van. Speciaal voor de inwoners van Beverwijk en Wijk aan Zee schreef hij een blog over de plaatselijke flora en fauna en wat je kunt doen om daar zo goed mogelijk voor te zorgen. 

Biodiversiteit in (de gemeente) Beverwijk

Gelegen tussen duinen en polders, hebben Beverwijk en Wijk aan Zee een afwisselende natuur. De verscheidenheid aan soorten (biodiversiteit) is groot. Soorten hebben elkaar vaak nodig om te kunnen bestaan. Zo heeft de in Beverwijk voorkomende gedoornde slakkenhuisbij,  lege slakkenhuisjes nodig omdat hij daar zijn eitjes in legt. Voor zijn voeding is hij afhankelijk van de nectar en stuifmeel van onder andere het echt bitterkruid. Zonder de lege slakkenhuisjes of het echt bitterkruid wordt zijn bestaan lastig.

Het echt bitterkruid groeit op een zandige, kalkrijke bodem en heeft wat weg van de paardenbloem. Diverse insecten, zoals de kleine vuurvlinder, bezoeken de gele bloemen op zoek naar nectar en zorgen voor de bestuiving. De boomleeuwerik (vogelsoort) speurt vanuit een hogere tak naar insecten om deze aan zijn jongen te voeren. Zo zijn soorten afhankelijk van elkaar en van hun omgeving. Deze (bio) diversiteit willen we graag behouden en waar mogelijk verbeteren.

Wat kun je zelf doen om de biodiversiteit te verbeteren?

Er is berekend dat als je de oppervlakte van alle tuinen bij elkaar op telt je het grootste natuurgebied van Nederland hebt. Wel 10 keer groter dan de Veluwe. Onze tuinen zijn van groot belang voor veel soorten. We vergroten hun leefgebied en zorgen ervoor dat de soorten zich veilig van de ene kant van Beverwijk naar de andere kant kunnen verplaatsen.

Heb je een tuin? De volgende punten zorgen ervoor dat soorten ook in jouw tuin hun “plek” vinden:
•    Zo min mogelijk verhardingen. Er zijn relatief weinig soorten die kunnen leven op, tussen of onder stenen. Dus; steen eruit, groen erin!
•    Een haag in plaats van een schutting. Hagen zijn een goede plek voor bijvoorbeeld vogels, insecten en egels. Zij vinden hier beschutting, bescherming en een voortplantingsplek;
•    Plant zoveel mogelijk soorten die van nature in de omgeving voorkomen. Het liefst soorten welke voedsel (nectar, bessen e.d.) produceren. Kijk op www.steenbreek.nl/tuintips voor meer informatie. 
•    Probeer eens wat spontaan te laten groeien, wie weet bloeit er dan op een dag het echt bitterkruid; 
•    Ruim de tuin aan het begin van de winter niet op. Bladeren op de grond en uitgebloeide bloemstengels zijn schuilplaatsen voor veel soorten;
•    Laat dood hout staan; het “dode” hout wordt door zwammen en vele insectensoorten opgeruimd en is een bron voor voeding en verblijfplaats; 
•    plaats vogelkastjes, insectenhotels of een egelhuis, door het ontbreken van natuurlijke holtes is er een tekort aan woonruimte. 

Hulp nodig?

•    Er zijn verschillende instanties die ondersteunen bij het vergroten van de biodiversiteit rondom het huis. Zoals de stichting Steenbreek, vogelbescherming of het IVN.
•    Er zijn verschillende acties om mensen te mobiliseren om hun tuin te veranderen, zoals NK Tegelwippen, Week van de groene tuin,  JouwDuintuin en MeerBomenNu.
•    Er zijn veel app’s welke soorten op naam kunnen brengen zoals ObsIdentify.
•    Als een soort op naam is gebracht dan kan die worden vastgelegd via waarneming.nl.
•    Huisjeboompjebeter.nl en Stichting Steenbreek helpen je op weg om je tuin te vergroenen. 

Meer weten van Klaas-Jan? Lees dan hier het artikel over de bermsafari: op zoek naar de small five in Beverwijk.

Zomerstorm Poly raasde in 2023 met geweld door Beverwijk. Daarbij sneuvelden 1.100 bomen. Veel mensen missen de bomen die daarbij werden geveld; de gemeente krijgt regelmatig vragen over de aanplant van nieuwe bomen. Beleidsadviseur Bärbel Böhling en groenbeheerder Ton Zuidervaart vertellen wat Beverwijkers de komende jaren kunnen verwachten.

Bomen geven karakter aan een buurt; dat merk je pas goed als er in een keer grote hoeveelheden verdwijnen, zoals met de storm gebeurde. Ton en Bärbel zijn niet verbaasd dat mensen ‘hun’ bomen missen. “Bomen zijn goed voor ons welbevinden”, legt Ton uit. “Uit onderzoek blijkt dat mensen die in een groene omgeving wonen, jaren langer leven.”

Het belang van bomen

“Er is nu veel meer bekend over het belang van bomen dan vroeger”, vertelt Bärbel. “In de jaren tachtig en negentig werden bomen nog wel eens gezien als een decoratief element, meer niet. Daar denken we nu heel anders over.”
Bomen zorgen voor ons: ze leveren zuurstof, zorgen voor verkoeling op hete zomerdagen, verwerken water bij hevige regenbuien en zetten CO2 om in zuurstof. Ook bieden ze vogels, insecten en kleine zoogdieren eten en beschutting. “Op een inheemse eik komen honderden insecten af.”

Meer variatie

Waar óók meer bekend over is dan voorheen, is welke boom op welke plek past. Dat is in het verleden wel eens mis gegaan, waardoor bomen niet goed gedijen. “Een verkeerde boom op de verkeerde plek maakt zo triest”, zegt Bärbel. “Ik begrijp het wel als inwoners en ondernemers zeggen dat bomen gedoe geven, als ze zo’n misser in de buurt hebben.”
Als voorbeeld geeft Ton de plaatsing van veel dezelfde bomen bij elkaar in de buurt. “In Park Overbos staan misschien zes of zeven verschillende soorten, dat is niet meer van deze tijd. Als er dan een plaag of ziekte is, gaan ze er allemaal aan. Zo’n kever of wesp is in een walhalla! We gaan dus niet meer een hele rij neerzetten van dezelfde soort.”

Ruimte om te gedijen

Een ander voorbeeld van ‘verkeerde boom, verkeerde plek’ is als de omstandigheden niet bij de soort passen. “Als je bijvoorbeeld een straat hebt met tien bomen op zes meter van elkaar, die allemaal niet genoeg ruimte hebben”, schetst Ton. “We plaatsen nu liever bomen op ‘overgangsplekken’, bijvoorbeeld een plantsoen langs die straat. Liever drie goede bomen, dan acht die niet kunnen groeien. Je gaat van kwantiteit naar kwaliteit. Uiteindelijk heb je dan meer kroonvolume: meer takken en bladeren. En dat is het belangrijkste.”

Van inheemse beuk tot Perzische slaapboom

Er is weliswaar veel bekend over de ideale standplaats voor elke boomsoort, maar toch komen Bärbel, Ton en hun collega’s ook op dit vlak voor een uitdaging te staan: “Klimaatverandering. Soorten die twintig, dertig jaar geleden een goede keuze waren, zijn dat nu niet altijd meer.”
De inheemse beuk heeft het bijvoorbeeld zwaar, vertellen ze. “We zien dat het leefgebied opschuift naar Scandinavië. Dus we proberen nu daarnaast ook een andere beukensoort te planten. Andere soorten doen het juist steeds beter bij ons. De Perzische slaapboom bijvoorbeeld, die je veel ziet in Zuid-Frankrijk, doet het hier tegenwoordig prima.”
Toch hebben inheemse soorten nog steeds de voorkeur, omdat die het meeste bijdragen aan de biodiversiteit.

Waar komen bomen?
De komende jaren werkt de gemeente aan een ‘ruggengraat’ van groen, zoals Bärbel het noemt: een groene structuur die door de hele stad loopt. “We plaatsen daarin bomen die hier min of meer van nature voorkomen. Op bepaalde plekken zetten we daarbij bomen die we kiezen om de mooie kleur of bloesem of een bijzondere groeivorm.”
“Die variatie is goed voor het welbevinden”, vult Ton aan. “Het groen in de gemeente wordt nu nog wat saai gevonden. Een bijzondere, opvallende boom geeft een gevoel van thuiskomen.”
De nieuwe aanplant is als eerste te zien langs de Plesmanweg en de Spoorsingel, waar honderden bomen worden geplant. Maar ook de herplant van bomen die door storm Poly zijn gesneuveld zal zichtbaar zijn in Park Overbos en op andere plekken.

Samenspraak

Vergroening gebeurt in samenspraak met inwoners. Ton kijkt terug op een geslaagd project waarin de Staatsliedenbuurt in overleg met inwoners is vergroend. “Groen was leidend, geen sluitpost meer.”
Daarbij kreeg hij veel positieve reacties uit de buurt. “Natuurlijk zijn er ook wel mensen die bijvoorbeeld de bladval vervelend vinden. Maar dat is niet de meerderheid. Voorheen is er wel eens te snel gekapt naar aanleiding van klachten. Dan hoor je later dat andere buren het jammer vinden dat die boom weg is. Dat willen we niet meer. We plaatsen bomen weloverwogen, op plekken waar ze oud mogen worden.”

Inbreng van inwoners en ondernemers

Bomen zijn onmisbaar om de steeds warmere zomers en de pittige regenbuien het hoofd te kunnen bieden. De gemeente kan dat niet alleen. “Veertig procent van de buitenruimte is in particulier bezit”, zegt Bärbel. “De inbreng van inwoners en ondernemers is belangrijk.”
Ton geeft een eenvoudige starttip: “Kijk eens naar stoepen of parkeerplaatsen die snel overwoekerd raken met groen. Daaraan zie je dat weinig mensen van die plek gebruikmaken. Laat het ons weten als je zo'n plek ziet in de openbare ruimte. Daar kunnen wij dan beginnen met tegels weghalen, en er misschien een boom neerzetten.”
Bärbel: “Rondom Beverwijk hebben we prachtige natuur. Wat zou het mooi zijn als de stad en de natuur wat dichter bij elkaar komen.”

“Mogen we kijken of er al aardappelen zijn? Hoor je de mussen? Zullen we aan de tijm gaan ruiken, dat is zo heerlijk!” Als de kleinkinderen van Marijke Hopman op bezoek zijn, lopen ze soms het liefst metéén door naar de tuin, omdat er zoveel te beleven is.

Wie door de Beverwijkse buurt De Horn wandelt, vertraagt zijn pas misschien even bij de voortuin van Marijke en haar man Ron, want daar is veel te zien. Het zou zomaar kunnen dat je net wat wilde bijen in en uit ziet vliegen in het bijenhotel, dat in een stapelmuurtje van oude stenen is verwerkt. De tuin is ingericht met kleine hoogteverschillen, als een miniduingebied. “Op het hogere gedeelte staan planten die tegen droogte kunnen, zoals lavendel en sedum, terwijl op het laagste gedeelte juist planten staan die wel wat regen kunnen hebben”, legt Marijke uit.

Hoosbuien opvangen

In de hoek van de tuin hebben Marijke en Ron iets bijzonders gemaakt: vanuit de regenpijp stroomt water via een afloopje van oude dakpannen naar een vijver, waar weelderig groen omheen staat. Dat ziet er niet alleen leuk uit, maar is ook nuttig: de vijver kan bij hevige regenbuien overlopen, het water zakt dan rustig weg in de grond rondom. “Het werkt goed!” zegt Marijke tevreden. “Tijdens een zomerse hoosbui stond ik eens boven voor het raam, en zag dat het water vanaf de versteende tuin van de buren de weg opstroomde, en bij ons helemaal niet. Je kon zo goed het verschil zien.”
Deze manier van tuinieren is waardevol voor de hele buurt: het zorgt ervoor dat het rioolstelsel niet overbelast raakt en er geen grote plassen op de weg blijven staan.

Meer doen met regenwater

Ook in de achtertuin zijn alle regenpijpen afgekoppeld: die zijn aangesloten op regentonnen. “Het opgevangen water gebruiken we om de ramen te lappen en de wc door te spoelen, en natuurlijk om de planten water te geven”, zegt Marijke. Langs het serreraam hebben ze een vierkante vijverbak in het terras ingegraven; een fonteintje op zonne-energie zorgt ervoor dat het water niet stil blijft staan. “Als het heel warm is, verdampt het water wat, dat zorgt ervoor dat het koeler blijft bij het raam.”
Om het waterfeest helemaal af te maken, hebben ze pas nog een klein vijvertje aangelegd, gemaakt van zeil met wat stenen en potscherven rondom. “Heel simpel allemaal, iedereen kan zoiets maken.”
Ze voegt daaraan toe dat het niet veel hoeft te kosten: “We hebben veel materialen hergebruikt.”

Tuinpret voor kinderen

Wat deze tuin vooral voor de kleinkinderen zo’n fijne plek maakt, zijn de verhoogde plantenbedden, waar ze zelf mogen tuinieren: de aarbeienplantjes zijn favoriet. De bedden heeft Marijke gevuld met biologische aarde, om te voorkomen dat ze groente in vervuilde grond kweekt. Ernaast staat een kweekkasje met sla en een vilten zak, waar aardappels in gepoot kunnen worden. “Als je de klep aan de voorkant opendoet, kun je zien of er aardappels zijn”, laat ze zien. “Kinderen vinden het heel leuk om te kijken hoe het vordert.”
Ook de hoge terracottapotten met kruiden als tijm, munt en dropplant zijn in trek, omdat het er zo lekker ruikt.

… En voor vogels

Aan het gekwetter in de grote bonte hulstboom te horen, is de tuin ook geliefd bij mussen en mezen. Vlak onder de boom staat een voedersilo, zodat de vogels veilig kunnen eten. Er stonden voorheen ook coniferen, maar die maakten de tuin wel erg donker. Daarom hebben Marijke en Ron ze toch maar gekapt. Om de natuurschade te beperken, hebben ze een van de stammen in de tuin laten liggen. “Dat is goed voor insecten, en daarmee ook voor vogels.”

Zonnepanelen in het groen

Onzichtbaar voor voorbijgangers en bezoekers kent deze woning nóg een tuinruimte. Op het platte gedeelte van het dak, tussen de zonnepanelen, zijn groene stroken aangelegd. Het biedt een prachtig uitzicht, én het is goed voor de zonnepanelen, vertelt Marijke: “Het groen zorgt ervoor dat het iets koeler blijft op warme dagen, en dat maakt dat de zonnepanelen efficiënt blijven werken.”
Het laat zien dat zonnepanelen en groen goed samen kunnen gaan.

Uitproberen en ontdekken

Marijke heeft veel plezier in het tuinieren; niet alleen in het resultaat, maar juist ook in het uitproberen en ontdekken: welke planten het goed doen op welke plek; welke manier van composteren haalbaar is in een kleine tuin; hoe je regenwater kunt gebruiken… “Het hoeft niet allemaal meteen perfect, probeer gewoon eens iets, kijk wat het wordt, durf ergens aan te beginnen. Dat is uiteindelijk zoveel leuker dan een tuin met alleen maar tegels of een grasmat. En iedereen kan het: onze tuin is niet heel groot, maar er is veel in mogelijk.”

Wil je jouw tuin, straat of wijk opfleuren met mooie bloemen en planten? En vind je het leuk om te knutselen? Dan is het maken van een bloembom, ook wel bekend als zaadbom, misschien wel een leuk klusje voor jou!

Een bloembom is een balletje gemaakt van bloemzaadjes gemengd met klei en compost. Stop de balletjes in je zak, een bakje of in een overgebleven eierdoosje en je bent klaar om naar buiten te gaan! Het enige wat je hoeft te doen, is jouw bloembom op de juiste plek werpen. Binnen no time heb jij die kale, grauwe plek omgetoverd tot een vrolijke bloemenzee.

Hoe maak je het?

Stap 1: verzamel de ingrediënten. Nodig voor 10 bloembommen:

• 4 eetlepels klei (bentoniet voor snel uitgooien, rode klei bij bewaren)
• 5 eetlepels compost (of potgrond)
• Bloemenzaadjes (grote zaadjes: twee theelepels / kleine zaadjes: halve theelepel).
• Eventueel 2 theelepels chilipoeder
• Water

Meer lezen over welke zaadjes, compost of klei het meest geschikt is? Op de website van de Guerrila Gardeners lees je er meer over.

Stap 2: Wat je verder nodig hebt:

• Een kom
• Een lepel om mee te roeren
• Water (weinig, meer dan 50 ml heb je niet nodig)
• Een lege eierdoos

Stap 3: Mengen maar!

Roer alle droge ingrediënten door elkaar in de kom. Voeg dan langzaam druppelsgewijs water toe tot er een soort deeg ontstaat. Roer tot het mengsel goed blijft plakken, maar maak het niet te nat.

Stap 4: Balletjes rollen

Maak met je handen kleine balletjes met een doorsnede van ongeveer 3cm (als je grote zaadjes gebruikt). Met dit recept heb je genoeg voor ongeveer 10 balletjes. Gebruik je kleine zaadjes, maak dan balletjes van 2cm. Je hebt dan ongeveer 20 balletjes. Je kunt de balletjes ook een klein beetje plat drukken zodat ze wat beter op de grond blijven liggen.

Stap 5: drogen en bewaren

Laat de balletjes ongeveer 3 dagen in het donker drogen. Je kunt ze in een oude eierdoos leggen, zodat ze goed beschermd zijn.

Let op: hoe langer je de zaadbommen bewaart, hoe minder kiemkrachtig ze worden.

Stap 6: Bloembommen werpen

En nu is het tijd om bloembommen te werpen: op naar die plek in je buurt die wel wat bloemen kan gebruiken! Het liefst kies je een plekje met redelijk wat zon. Neem water mee om de bommen een frisse start te geven. Als het lange tijd niet regent, is het slim om de bommen regelmatig wat water te geven.

Meer lezen? Kijk dan op Zelf een bloembom (zaadbom) maken: zo doe je dat- Guerrilla Gardeners
Bron: Guerilla Gardeners.

Vrijwilligers maken Beverwijk mooier

Van vrolijke bloemen tot veilige fietspaden: veel moois in Beverwijk komt tot stand dankzij vrijwilligers. Zij zetten hun schouders onder een groene en duurzame stad. Bij de start van de Klimaatweek 2023 organiseerde de gemeente een bijeenkomst om hen in het zonnetje te zetten.

Vrijwilligerswerk is er in soorten en maten: je kunt buiten je handen uit de mouwen steken of binnen papierwerk doorspitten; enkele dagen per week bezig zijn of een paar uurtjes per maand. Hoe verschillend ook: alle vrijwilligers op de bijeenkomst halen veel voldoening uit het werk. Soms zijn er natuurlijk tegenvallers, maar er komen vooral leuke, grappige en verrassende verhalen los. Enkele vrijwilligers vertellen hieronder hun verhaal!

Moestuinieren voor de voedselbank

In park Overbos is tien jaar geleden een stadstuin aangelegd: Klein Hofland. Hier verbouwen vrijwilligers onbespoten groente en fruit voor eigen gebruik én voor de voedselbank. Ook is er een vlindertuin. Vrijwilligers Marion Kurpershoek en Coby Reitsma vertellen.

Hoe is het om hier vrijwilliger te zijn?
“Het geeft een goed gevoel om hier bezig te zijn. Je bent hier samen met alle lagen van de bevolking, uit allerlei verschillende culturen. Iedereen voelt zich lekker op z’n gemak bij ons. Het belangrijkste van deze plek is dat je met elkaar in contact komt.”

Wat was een mooi moment?
“Wij produceren groente en fruit voor de voedselbank; we hebben wel meegemaakt dat vervolgens mensen die de voedselbank bezoeken ons in de tuin komen helpen.” 

Wat hebben jullie nodig?
“Er is altijd wat te doen in onze tuin, de kas en ons onderkomen. Dus nieuwe vrijwilligers zijn van harte welkom.”

Contact
Op zaterdagochtend zijn er altijd mensen aan het werk op de tuin. Iedereen is welkom om een kop koffie te komen drinken; ook als je niet mee kunt of wilt werken. Locatie: Laan van Meerestein 3, naast de jeu de boules-vereniging. Je kunt ook contact opnemen met voorzitter Jan de Ridder via mailadres: janrid49@gmail.com.

De vrijwilligers van Klein Hofland doen ook mee aan de duurzame lentemarkt op zaterdag 24 mei 2025 op het Kerkplein in Beverwijk. Kijk op beverwijk.nl/lentemarkt voor het meest actuele programma.

Veilige stad voor fietsers

De vrijwilligers van Fietsersbond Beverwijk denken mee met ruimtelijke plannen van de gemeente, om ervoor te zorgen dat de stad veilig en prettig is voor fietsers. Vrijwilliger Kees van der Laan vertelt.

Hoe is het om hier vrijwilliger te zijn?
“Wat ik het leukst vind is dat je eigenlijk een klein beetje deel uitmaakt van een projectteam. Als vrijwilliger heb je niet de medeverantwoordelijkheid, maar wel veel inbreng. Het is een kick als je een voorstel doet voor verbetering en het dan ook echt lukt. Natuurlijk worden voorstellen niet altijd overgenomen, maar er wordt wel altijd naar je geluisterd. Je kunt de vinger op de zere plek leggen, en de gemeente maakt dan een afweging.”

Wat was een mooi moment?
“Ik vond het heel leuk om mee te denken over de Doorfietsroute en om te zien dat verbeterpunten die wij hadden aangegeven ook echt zijn meegenomen. Als je dan eenmaal zo´n route fietst, zie je meteen nieuwe verbeterpunten, en daar maak je dan ook weer een rapportage van.”

Wat hebben jullie nodig?
“Ik zou het leuk vinden als mensen met een positievere blik naar Beverwijk kijken. Ik ben zelf een geboren Wijker en weet dat we veel kunnen mopperen. Maar Beverwijk is veel mooier dan mensen zeggen. Stap eens op de fiets en kijk met die blik rond.”

Contact
Meer informatie is te vinden op de webpagina van de Fietsersbond in Noord-Holland: https://www.fietsersbond.nl/lokale-afdelingen/provincie-noord-holland/

Een groener Wijk aan Zee

Twee keer per maand gaat het Tuinteam met een bakfiets op pad om Wijk aan Zee groener te maken. Het grootste project tot nu toe is de tuin bij dorpshuis De Moriaan. Vrijwilligers Suzan Kwant en Erna Stevens vertellen.

Hoe is het om hier vrijwilliger te zijn?
“We zijn begonnen omdat we allemaal een liefde hebben voor groen én voor het dorp. We verzamelen zelf zaad en kweken stekjes, ook krijgen we regelmatig planten. We zetten bijvoorbeeld plantjes rondom bomen. Het is altijd spannend hoe het wordt: soms komen we terug en blijkt er gewoon een auto overheen te hebben gereden! Maar meestal gaat het goed. We krijgen ook complimenten vanuit het dorp; het is erg leuk voor de saamhorigheid.”

Wat hebben jullie nodig?
“Meer vrijwilligers zijn altijd welkom! Er wordt geen enkele voorwaarde gesteld aan leeftijd, kennis, lenigheid of groene vingers, iedereen is van harte welkom! En alle inwoners vragen we om een beetje op de plantjes te passen en er geen vuil tussen te gooien.”

Contact
Het Tuinteam gaat op de tweede en vierde vrijdagochtend van de maand aan de slag, ze verzamelen om 10.00 uur bij de Buurtzorg aan de Relweg 11a in Wijk aan Zee.
Het Tuinteam is hard op zoek naar vrijwilligers die ook een paar uurtjes willen meewerken. Meer weten of aanmelden? Mail naar: maartdekoning@gmail.com of bel: 0251-823414.

“Ik heb het getroffen, ik kijk vanuit mijn huis uit op groen”, zegt Kees Vroonhof. Dat fijne gevoel om bomen, struiken, planten en bloemen in de buurt te hebben, gunt hij iedereen. Mede daarom zet hij zich al tientallen jaren in als vrijwilliger voor een groener én duurzamer Beverwijk.

Sommige veranderingen hebben tijd nodig, maar met geduld en doorzettingsvermogen kom je er. Als er iets is dat de verhalen van Kees laten zien, is dat het wel. Neem bijvoorbeeld het Kerkplein bij de Grote Kerk. “Dat is heel versteend, jaren geleden zeiden we al dat daar iets aan moet gebeuren”, vertelt Kees, die in de buurt woont. “Maar het kost tijd om zoiets te veranderen. Nu is er actie, de gemeente heeft samen met bewoners, het Kennemer Theater en de bibliotheek een plan ontwikkeld zodat er meer groen komt op het plein.”

Blij door groen

Kees is enkele jaren raadslid geweest, en weet daardoor goed wat er leeft onder bewoners. “Wat ik vaak hoorde, waren opmerkingen als ‘Heemskerk is veel groener, waarom kan dat bij ons niet?’. Mensen willen graag meer groen om zich heen. Hoeveel het losmaakte toen de oude bomen in de Breestraat verdwenen! Gelukkig is er nu ander groen voor in de plaats gekomen, ik hoor van veel mensen dat ze daar erg blij mee zijn. Een groener Beverwijk is goed voor het welzijn.”
Hij merkt daarbij op dat mensen die gewend zijn om op straatstenen en gebouwen uit te kijken, soms niet weten wat voor verschil het maakt. “Pas als je het ervaart, merk je: oh ja, dit is fijn.”

Groen werkt als een spons

Meer groen en minder bestrating is niet alleen goed voor mensen; het is ook belangrijk om de gevolgen van klimaatverandering tegen te gaan. Zoals de steeds hevigere regenbuien waar we mee te maken hebben. Hoe dat werkt, heeft Kees tijdens de afgelopen Lentemarkt laten zien met een maquette. “Dat is een bak waar een wijk in is nagebouwd, vol met gebouwen en bestrating. Dan pak je een gieter en laat zien wat er gebeurt als het regent. Alles loopt onder. Als je er dan sommige stenen blokjes uithaalt – bijvoorbeeld van parkeerplaatsen en tuinen – en vervangt door sponsjes, zie je dat het water wél weg kan. Die sponsjes, dat zijn de bomen en planten die ons helpen.”
Kees merkte dat deze presentatie echt tot de verbeelding sprak: “Vooral kinderen vinden het fantastisch en gaan er meteen mee aan de slag om blokjes te vervangen voor sponsjes.”
Met een lach voegt hij eraan toe: “En dan zou het natuurlijk geweldig zijn als ze eenmaal thuis tegels uit de tuin halen en er planten voor in de plaats zetten!”

Groeiende Lentemarkt

Al vanaf de eerste editie is Kees als vrijwilliger van EcoBeverwijk betrokken bij de organisatie van de Lentemarkt. “De opkomst viel in het begin nog tegen, terwijl het een flinke job was om te organiseren”, blikt hij terug. Sindsdien heeft hij de markt zien groeien tot een evenement waar jong en oud op afkomt. “Er zijn steeds meer organisaties bij betrokken, er is echt iets te beleven, en dat merk je. Het Centrum voor de Kunsten Beverwijk had bijvoorbeeld een voorstelling met oriëntaalse dans, daar kwam een heel multicultureel gezelschap op af. En al die bezoekers komen dan óók kijken bij de kramen over beleeftuinen en groendaken. Die combinatie werkt heel goed.”
Hij kijkt alweer uit naar de volgende editie, hopend dat voor steeds meer Beverwijkers een bezoekje aan de Lentemarkt er echt bij gaat horen aan de start van het buitenseizoen.

Duurzaam omgaan met energie

De Lentemarkt is een van de activiteiten waar EcoBeverwijk bij betrokken is, maar het is in de eerste plaats een energiecoöperatie. En ook daarin ziet Kees groei. De gemeente onderzoekt in samenwerking met EcoBeverwijk bijvoorbeeld de haalbaarheid van het allereerste collectieve zonnedak-project voor Beverwijk. Er komt dan een grote hoeveelheid zonnepanelen op een openbaar gebouw te liggen, waarvan omwonenden een deel kunnen kopen. Zo kunnen bijvoorbeeld flatbewoners en huurders die zelf geen zonnepanelen kunnen nemen, toch profiteren van duurzame energie.
Daarnaast geeft EcoBeverwijk aan zoveel mogelijk Beverwijkers energiebesparende tips. Kees is een van de energiecoaches die bij inwoners langsgaat om te kijken welke verbeteringen mogelijk zijn.

Meer begrip

Terugkijkend op de vele jaren waarin hij zich al bezighoudt met duurzaamheid, merkt Kees dat de belangstelling voor dit onderwerp toeneemt. Ook denkt hij dat mensen steeds beter begrijpen waaróm het zo belangrijk is om rekening te houden met de aarde. “Het is een traject, het gaat niet vanzelf. Maar Beverwijk wórdt steeds groener en duurzamer. Ik blijf nog wel eventjes bezig, want ik blijf het belangrijk vinden om hier met mensen over te praten.”

Elke derde zaterdag van de maand zitten de vrijwilligers van het Repair Café klaar om te maken wat stuk is, van elektrische apparaten tot kleding. Vrijwilliger Jan Zonneveld vertelt.

Hoe is het om hier vrijwilliger te zijn?

“Het past bij mij, want ik vind het leuk om mensen te helpen én ik vind het leuk om met techniek bezig te zijn. Thuis probeer ik ook altijd alles te repareren, het is toch zonde om dingen weg te gooien. Het is ook heel gezellig met alle mensen die je tegenkomt.”

Wat was een mooi moment?

“Je maakt veel mee! Heel mooi vind ik het als mensen met spullen langskomen waar ze erg aan gehecht zijn, bijvoorbeeld oud speelgoed dat gebroken is. Grappig is het ook soms: een man kwam langs met een accuboormachine die ratelde. Die bleek gewoon op een andere koppelstand te staan, maar hij wist helemaal niet dat dat kon, hij had ‘m uitgeleend. Dat was dus snel opgelost!”

Wat hebben jullie nodig?

“We hebben een goed team, maar nieuwe vrijwilligers zijn altijd welkom.”

Contact

Het Repair Café zit in Paviljoen Westerhout, Westerhoutplein 3 en is elke derde zaterdag van de maand van 12.30 tot 15.30 uur geopend.

Meer lezen over het Repair Café? Kijk dan op beverwijk.nl/repaircafe.

Ben je geïnspireerd om in de tuin aan de slag te gaan, maar weet je nog niet zo goed welke planten het meest geschikt zijn voor jouw tuin? Met onderstaande plantenlijsten kun je aan de slag!  

• 10x planten die goed tegen droogte kunnen > klik hier voor de folder. 
• 10x makkelijke tuinplanten > klik hier voor de folder. 
• 10x gevelplanten > klik hier voor de folder. 
• 10x mooie tuinboompjes die goed zijn voor de biodiversiteit > klik hier voor de folder. 
• 10x tuinboompjes die mooi zijn voor de sier > klik hier voor de folder.  

Bron: Stichting steenbreek

Een ontmoetingstuin: zo omschrijven de vrijwilligers van Klein Hofland hun stukje groen in het Beverwijkse Overbos. Iedereen is hier welkom, ook om gewoon een kopje koffie te drinken. Meehelpen mag natuurlijk ook, want er is altijd genoeg te doen. De vrijwilligers produceren onder meer groente en fruit speciaal voor de voedselbank.

Het was niet meer dan een stukje grasveld, toen Klein Hofland tien jaar geleden ontstond. Met hulp van de gemeente maakten de initiatiefnemers er mooie moestuinvelden met een kas van. In het midden zijn wat tuintjes voor eigen gebruik, links en rechts daarvan groeit alle productie voor de voedselbank. Ook is er een vlindertuin. Het water voor de planten komt uit waterpompen; stromend kraanwater is er helaas niet. 

Iedereen welkom

Anders dan veel andere volkstuinen is dit gebied niet afgeschermd: iedereen die dat wil, kan hier rondlopen. 
“Graag zelfs!”, zegt vrijwilliger Marion Kurpershoek. “We proberen zoveel mogelijk mensen te betrekken. We hebben een opgang gemaakt voor rolstoelen, zodat mensen uit het verzorgingshuis bij ons op bezoek kunnen komen. Maar er zijn te weinig vrijwilligers om de mensen erheen te brengen. Ook hebben we contact gelegd met het Nova College. Zij geven lessen aan inburgeraars, en wij hebben gevraagd of daar mensen bij zijn die een bezoek aan de tuin willen brengen.” 
Daar blijkt interesse voor te zijn. Elias uit Irak is bijvoorbeeld op die manier bij de tuin terecht gekomen. Nu teelt hij met veel plezier uitbundige tomatenplanten. 

Verbinding

De tuin verbindt mensen met elkaar, vindt Marion. Dat is vrijwilliger Coby Reitsma helemaal met haar eens. Ook zij komt al jaren op de tuin: “Iedereen gaat z’n eigen gang, maar we drinken ook wel samen koffie met elkaar, of iemand maakt een pan soep. En in de week voor kerst organiseren we elk jaar een gezamenlijke maaltijd. Dan komen er leuke gerechten uit allerlei verschillende landen op tafel, uit  Syrië, Iran, Irak, Afghanistan, Eritrea…” 
“Het geeft een goed gevoel om op de tuin bezig te zijn”, voegt Marion toe. “Je bent hier samen met alle lagen van de bevolking, uit allerlei verschillende culturen. Iedereen voelt zich lekker op z’n gemak bij ons.” 

Voor de voedselbank

Elke vrijdag oogsten de vrijwilligers voor de voedselbank. Ze zetten dan bijvoorbeeld kratten vol met kolen, bieten en wortels klaar, en bakken met druiven uit de kas. “En heel veel kruiden; munt, koriander, daar zijn de bezoekers van de voedselbank ook erg blij mee”, vertelt Coby. “Soms koopt iemand zelf iets, zoals mandarijnen, die bij ons niet groeien. Dan kunnen wij dat weer aan de voedselbank meegeven.” 
Marion en Coby merken dat de verse producten erg worden gewaardeerd: “Soms komt iemand die de voedselbank bezoekt vervolgens bij ons in de tuin helpen.” 

Afwisselend werk

Nieuwe vrijwilligers zijn altijd welkom in Klein Hofland. Dan gaat het niet alleen om de handen uit de mouwen steken in de tuin, waar je misschien allereerst aan denkt. “Het is ook fijn als mensen andere functies willen vervullen”, vertelt Marion. “Bijvoorbeeld om de website vorm te geven, zaden en mest te regelen, ons onderkomen te onderhouden… Als mensen het leuk vinden om daarbij te helpen zijn we daar heel blij mee!” 

Interesse?

Ben jij nieuwsgierig geworden naar Klein Hofland? Op zaterdagochtend zijn er altijd mensen aan het werk. Iedereen is welkom om een kop koffie te komen drinken; ook als je niet mee kunt of wilt werken. Locatie: Laan van Meerestein 3, naast de jeu de boules-vereniging. 

Heb je geen groene vingers, maar wil je wel graag een groene tuin? En misschien wel je eigen groenten en fruit verbouwen? Dan kun je via de website van IVN Natuureducatie online modules volgen die je verder helpen.

Bekijk bijvoorbeeld eens de korte online cursus Stap voor stap moestuinieren.  
Maak je van jouw tuin liever een levendige bloementuin waar vogels, vlinders en bijen de weg weten te vinden? Klik dan hier voor de cursus Aan de slag met een levendige tuin. 
Ook kun je je verdiepen in biodiversiteit in het algemeen en bieden ze verschillende podcasts en webinars aan. Neem eens een kijkje op natuureducatieonline.ivn.nl! 

Hou je het liever lokaal? Iris Veltman van Iris' Garden Ecology uit Beverwijk biedt op haar website ook verschillende lessen, cursussen en boeken aan.

Heb je tips voor andere cursussen, webinars of boeken waar mensen van kunnen leren? Laat het ons weten via duurzaamvoordeel@beverwijk.nl. We delen je tips graag! 

TIP: 

Meer lezen over vergroenen, een groene lifestyle en andere duurzame onderwerpen? Neem dan eens een kijkje in de duurzame-boeken-hoek bij de Bibliotheek in Beverwijk! Van moestuinen tot zero-waste koken: Alles is hier te vinden.

Als je over de Beverwijkse Prinsesselaan loopt, springt de uitbundige bloementuin van Jolanda Koelemij je al vanuit de verte in het oog. De veelkleurige planten maken voorbijgangers én insecten blij. “We hebben zelfs een monarchvlinder gezien, die is heel zeldzaam.”

Prairietuin, wordt deze tuinstijl genoemd. Er groeien planten en grassen die zeer goed tegen droogte kunnen. Ze worden dicht op elkaar geplant: er is geen kale aarde meer zichtbaar. In het voorjaar van 2022 legde Jolanda de tuin aan. “Van tevoren aarzelde ik, want hoe zouden mensen reageren? Maar ik ben nog nooit zoveel aangesproken in mijn voortuin, iedereen was heel positief en wilde er meer over weten.” 
De tuin heeft meerdere gezichten: in het voorjaar staan er volop bollenplanten tussen de siergrassen, in de late zomer en in het najaar is het een wuivende prairie, en in de winter geven de uitgebloeide takken een bijzondere aanblik. 

Zonnige stijl voor hete zomers

Deze stijl past bij tuinen die veel zon krijgen. Het grootste voordeel vindt Jolanda dat ze geen water hoeft te geven. “Alleen in de eerste maanden, toen de plantjes nog klein waren, hadden ze water nodig. Daarna helemaal niet meer. Ze maken een dik worteldek dat water vasthoudt. De planten zijn heel sterk en concurreren tegen elkaar op, ze hebben weinig zorg nodig.”

Daarmee past een prairietuin goed bij onze zomers, die steeds droger en warmer worden, en waarin we op moeten passen met ons waterverbruik. Bijkomend voordeel is dat planten hittestress in de zomer helpen verminderen, in tegenstelling tot betegelde tuinen. 

Goede waterafvoer 

Om het klimaat nog wat te helpen, heeft Jolanda de waterafvoer niet aangesloten op het riool. Er is een waterpijp verstopt in het kleine bordes langs het huis, van waaruit de regen langzaam de tuin inloopt. Ook is de oprit, waar de auto staat, niet gebetonneerd. In plaats daarvan ligt er wit grind. “Dat is erg makkelijk. Er liggen grindmatten onder van gerecycled materiaal, daar gaat een laag grind over en klaar.” Water kan hierdoor rustig in de grond zinken. 
De tuin van Jolanda is hiermee goed voorbereid op zowel hitte als hevige regenbuien: het klimaat van de toekomst volgens scenario’s van het KNMI. 

Voedsel en… behang voor bijen

Behalve dat de planten prachtig zijn om te zien, bieden ze ook een kans om de natuur van dichtbij te beleven. De bloemen en grassen trekken namelijk allerlei insecten aan. Jolanda vertelt vol enthousiasme over de behangersbijtjes die op bezoek komen. “Je gelooft niet wat je ziet: die halen kleine rondjes uit bloemblaadjes om daar hun holletje mee te ‘behangen’, zo leuk!”

Het is een van de redenen waarom ze over deze tuinstijl zo enthousiast is. “Deze planten zijn heel natuurlijk. Anders dan hortensia’s bijvoorbeeld, daar komt geen insectje op af.” 

Makkelijke tuin

Jolanda is zelf ontwerpster van beroep. Toch denkt ze dat iedereen een prairietuin kan aanleggen. “Moeilijk? Welnee! Je plant gewoon alles door elkaar heen, heel dicht op elkaar. Het enige waar je rekening mee hoeft te houden is de hoogte van de planten, dat de grootste achteraan staan.” 
Aan onderhoud is ze weinig tijd kwijt. “Er staan ongeveer vijftien soorten planten in. Daarvan zijn er vijf supersterk, daar moet ik soms een deel van weghalen, omdat ze anders wel erg exploderen. En als een plant het niet redt, zet ik er iets anders voor in de plaats. Maar verder hoef ik weinig te tuinieren.” 
Veel geld hoeft het ook niet te kosten: Jolanda maakte een lijst van de planten die ze wilde hebben, en struinde vervolgens Marktplaats af op zoek naar amateurkwekers die ze te koop aanboden.

“Het leuke is dat je snel resultaat hebt: ik had de plantjes in april geplant en in de nazomer was het al één bloemenzee.” 

Inspiratie 

Jolanda adviseert iedereen die zelf een prairietuin aan wil leggen om eens te gaan kijken bij station Sloterdijk, of bij ‘Keuken met karakter’ in Heiloo. “Daar ben ik steeds gaan kijken voor inspiratie.”

Ze tipt ook de tuinen van de beroemde ontwerper Piet Oudolf. Hij heeft deze tuinstijl groot gemaakt over de hele wereld.

Ben je dit voorjaar van plan om tegels uit de tuin te halen? Mooi! Maar wat doe je met die lege plek? De Beverwijkse tuinontwerpster en milieukundige Iris Veltman geeft tips.

Ik wil wel tegels weghalen maar…

…blijft er dan nog genoeg ruimte over om te zitten? #1

‘Als je een tuinontwerp maakt, herhaal dan niet de buitenvorm van de tuin voor je terras. Heb je bijvoorbeeld een rechthoekige tuin, maak dan geen rechthoekig terras. Je tuin lijkt dan namelijk hokkerig, en bovendien houd je geen ruimte over voor planten. In plaats daarvan kun je een terras in een ruitvorm of een achtvorm maken. In de ruimtes rondom kun je planten zetten.’

…blijft er dan nog genoeg ruimte over om te zitten? #2

‘Achterin mijn eigen tuin wordt het zomers heel warm, daar wil je geen tegels, want dan kun je er echt niet meer zitten zonder weg te branden. In plaats daarvan heb ik een zitkuil gemaakt, bedekt met kleine takjes van mijn eigen snoeiafval. Je kunt ook boomschors, cacaodoppen of perzikpitten gebruiken. Zo maak je een natuurlijke, waterdoorlatende ondergrond voor je terras.’

…blijft er dan nog genoeg ruimte over om te zitten? #3

‘Als je een heel kleine tuin hebt, kun je voor het groen de hoogte ingaan. Voor klimplanten hoef je maar een paar tegels langs de rand van je tuin weg te halen. Bevestig een klimrek van staaldraad aan de schutting of tuinmuur en plant bijvoorbeeld een akebia, die windt zich om het rek heen en hecht zich niet vast.’

…onder de tegels zit alleen maar zand, groeit daar wel iets?

‘Dit heb ik zelf meegemaakt in mijn eigen voortuin. Er lag alleen maar wit zand onder de tegels. Dat hoef je niet af te voeren. In het eerste en tweede jaar kun je een eenjarig bloemenmengsel zaaien; dat knip je aan het einde van het seizoen terug, de takjes en blaadjes laat je ter plekke liggen. Zo wordt de grond steeds rijker. Je kunt ook beginnen met planten die van schrale grond houden, bijvoorbeeld lavendel. Een klein beetje compost in het plantgat is genoeg. Of kijk voor inspiratie in de duinen, ik vind bijvoorbeeld de teunisbloem die daar groeit erg mooi.’

…ik heb alleen in de volle schaduw plek om tegels weg te halen, groeit daar wel iets?

‘Er zijn veel mooie planten die het goed doen in de schaduw, zoals verschillende soorten ooievaarsbek en verschillende klokjes. Ik houd van het Dalmatiëklokje, die doet het echt overal. Kijk voor inspiratie in het bos of ga naar het tuincentrum en vraag om raad. Maar koop dan wel biologische planten, want van bespoten planten gaan insecten dood.’

…ik heb geen tijd om te tuinieren

‘Tegels zijn ook niet onderhoudsvrij, want je bent veel tijd kwijt met vegen, boenen en onkruid weghalen. Daar heb je geen zorgen over als je de bodem van jouw onttegelde stukje tuin helemaal bedekt met planten. Er zijn bodembedekkers voor alle omstandigheden, van volle zon tot schaduw, van droog tot nat. En bodembedekkers zorgen dat de grond minder snel uitdroogt, dus je hoeft je andere planten minder vaak water te geven. Ideaal als je weinig tijd hebt.’

We spraken Iris ook over haar eigen tuin, waar ze de indrukwekkende Permacultuur heeft toegepast. Hoe dat zit, lees je hier.

Hoe mooi is het als je huis “in het groen” staat. En dan bedoelen we niet een bosrijke omgeving of een fleurige tuin, maar een geveltuin. Een strook van circa anderhalve stoeptegel, direct tegen de gevel aan. Niet iedereen heeft immers de ruimte voor een voortuin. Zo’n geveltuin verfraait niet alleen het aanzicht van het huis, maar draagt ook bij aan de leefbaarheid van de buurt of wijk. En het is gezellig om samen met buren aan de slag te gaan.

Heb je een voortuin? Dan kun je natuurlijk een geveltuin aanleggen in je eigen tuin tegen de gevel. Heb je geen voortuin? Dan is het in sommige gevallen mogelijk om een geveltuin aan te laten leggen op de stoep. Deze dient dan vooraf aangevraagd te worden bij de gemeente. Meer informatie over hoe dit werkt lees je hier.

Afwatering

Het fijne van een geveltuin is dat het er sowieso mooi uitziet, maar ook dat het goed is voor de afwatering in een versteende omgeving. En het groen biedt dieren ook een schuilplaats. 

In de afgelopen jaren zijn in veel gemeenten al initiatieven genomen voor het aanleggen van geveltuinen. Sommige maken er zelfs een wedstrijd van. Zo heeft de gemeente Den Haag het record van langste geveltuin; in de Noorderbeekdwarsstraat werd in drie etappes in totaal bijna 260 meter geveltuin aangelegd.  

Klimmers

Welke planten zijn geschikt voor een geveltuin? ‘Je kunt het simpel doen met een rijtje lavendel, maar als je los wilt gaan, kun je een grote diversiteit aan planten gebruiken zodat er het hele jaar wat te zien is. Je kunt ook “klimmers” nemen; als je niet zoveel ruimte hebt kun je klimroos gebruiken of vuurdoorn. Die vinden vogels geweldig. Of denk eens aan een vlinderstruik; heel veel planten passen zich aan aan de ruimte die er is. Een vlinderstruik zal zich in een geveltuin anders ontwikkelen dan in een andere omgeving.’ 

Het is ook mogelijk om te werken met losse bakken. Plantinga raadt mensen aan in ieder geval een fijne plek voor zichzelf te creëren, bijvoorbeeld door er een bankje neer te zetten.  

Inspiratie

Wie inspiratie wil hebben kan kijken op de site van Stichting Steenbreek waar tips worden gegeven voor de aanleg van een geveltuin en een lijst van tien gevelplanten wordt gegeven. Wie meer informatie wil kan het Guerrilla Gardening - Handboek voor buurtvergroeners aanschaffen. 

Bron: Stichting Steenbreek

Er zijn best wat apps beschikbaar die je helpen bij het aanleggen en onderhouden van de tuin die het beste bij jou en je omgeving past. We noemen wat voorbeelden:

Het Bomenkompas

Bij het aanbreken van de lente is het voor twee op de tien Nederlanders weer tijd voor het hooikoorts-seizoen. Het Bomenkompas van het LUMC kan het voor hen wat dragelijker maken. Op  het Bomenkompas is volgens het LUMC laagdrempelig te zien welke bomen allergene pollen kunnen verspreiden. 

Groene Subsidiewijzer Milieu Centraal

Check hier of je subsidie kunt krijgen voor het vergroenen van je tuin, zoals een groen dak of het verwijderen van tegels. 
Je hoeft alleen maar je gemeente in te vullen, en aan te geven of je woningeigenaar bent of deel uitmaakt van een vereniging van eigenaren. 

Meer informatie? Klik hier >
Subsidies voor je dak en tuin | Groenesubsidiewijzer (verbeterjehuis.nl)

Biodiversiteitswijzer

Er zijn veel manieren om biodiversiteit te herstellen. Alles wat jij in je eigen achtertuin of op je balkon doet, helpt mee. Maar hoe meer mensen je meekrijgt in je plannen, hoe meer je bereikt. Misschien wil je buurt, school of gemeenteraad ook wel meehelpen. Doe hier  de Biodiversiteitswijzer.

Nationale tuincheck

De Nationale Tuincheck app leidt de tuinbezitter langs een aantal vragen over bijvoorbeeld de versteningsgraad, wateropvang, biodiversiteit en gebruik pesticiden. Bewoners worden zo meer bewust wat ze zelf kunnen veranderen in de eigen tuin. 

IVN Tuinbodemcheck

Hoe weet je nou of jouw tuinbodem gezond is? Of dat het misschien beter kan? 
Doe de tuinbodemcheck! | IVN

De tuincheck is er ook voor kinderen. Deze check wordt fysiek door de kinderen gedaan en dus niet online. Klik hier voor meer informatie >
Over De Vriendelijke Tuin | IVN 

De roep van de pauw, de grazende koeien en schapen: een bezoekje aan kinderboerderij De Baak begint natuurlijk met genieten van de dieren! Maar als je rustig rondkijkt, zie je dat er meer gebeurt. Zijn de bijenhotels, de regentonnen en de kruidentuintjes rond de bomen je al eens opgevallen?

‘Wat ben je aan het doen?’ horen coördinatoren Chantal Salaroe en Eline de Wit regelmatig een kinderstem. Zo hebben ze vaak leuke gesprekjes over dieren en natuur. “We hebben een voorbeeldfunctie, daarom denken we extra goed na over wat we doen en wat we willen overbrengen”, vertelt Chantal.

Meten is weten

Daarom is bijvoorbeeld op een groot digitaal bord te zien wat de zonnepanelen opbrengen. Ook informatief is de grondwatermeter in een hoek van het terrein. Op een grote zuil is af te lezen hoe hoog of laag het water onder onze voeten staat. “Het maakt je echt wel bewuster”, zegt Chantal. “Ik ga zelf regelmatig even kijken en zie dan wat een flinke regenbui met het grondwaterpeil doet, of hoe de meter juist helemaal in de rode cijfers komt als het lang droog is.”

Zuinig met water

Grondwater kan zelfs in Nederland schaars zijn, laat de meter zien. Op de kinderboerderij wordt daarom zuinig omgegaan met water. Er staan sinds kort drie regentonnen op verschillende plekken van het terrein. “En als we het water uit de drinkflessen van de knaagdieren verversen, verzamelen we het oude water in een emmer”, legt Eline uit. “Het water uit de tonnen en de emmers gebruiken we voor de planten. Het gaat ons niet alleen om het hergebruik, maar ook om de bewustwording bij onze vrijwilligers en stagiairs.”

Creatief hergebruik

Maar actief informatie overbrengen is niet de enige manier om bezoekers te inspireren. Het team is bijvoorbeeld heel creatief in hergebruik. Eline is op dit moment verjaardagsslingers aan het maken van oude werkkleding. “Dat gaan we niet wegdoen! Het is juist leuk om aan de kinderen te laten zien dat spullen een nieuw leven kunnen krijgen”, vertelt ze. “Een collega heeft van oude waterbakken lampen gemaakt.”
Ook leuk: een oude kruiwagen krijgt binnenkort een nieuw leven als krui-den-wagen: er komen kruidenplantjes in te staan.

Van schapenwol tot plantenvoeding

Nog een mooi voorbeeld is het hergebruik van de schapenwol. Er gaan altijd wel een paar tassen naar creatieve mensen die er iets mee kunnen, maar er blijft veel over. “Onze wol is namelijk vuil, omdat onze schapen uit een ruif eten”, vertelt Chantal. “Er zitten strootjes in de vacht, en dat is veel werk om schoon te maken voor je het kunt gebruiken om te bewerken.”
Eline vond het zonde om wol bij het restafval te gooien, en zocht daarom naar een oplossing. “Ik heb een bedrijf gevonden dat er plantenvoeding van maakt.”

Groene boerderij

Die plantenvoeding kunnen ze misschien wel zélf gebruiken, want de boerderij wordt steeds rijker aan groen. Rond de platanen zijn een aantal jaar geleden verschillende kruidensoorten geplant, die inmiddels goed zijn uitgegroeid. De marjolein groeit zo weelderig, dat een vrouwtjespauw er een heerlijk verscholen ligplekje in heeft gevonden. Kinderen mogen lekker ruiken aan de kruiden en de verschillende bladsoorten voelen. Ondertussen zijn die planten waardevol voor bijen, hommels en andere insecten. Ook op de vlinderstruiken komen veel insecten af.
“Als je een tijdje bij de kippenhokken staat, zie je er echt veel”, tipt Chantal. “De planten op de kinderboerderij helpen de biodiversiteit. Ik ben imker, dus ik vind dat heel mooi om te zien.”
Wie meer wil weten, kan het informatiebord bij het grote bijenhotel bekijken.

Dier- én natuurvriendelijk

Het belangrijkste zijn en blijven de boerderijdieren. Ook daarbij maakt het team bewust duurzame keuzes. De dieren krijgen bijvoorbeeld alleen antibiotica als het écht nodig is. En de bloedluizen waar de kippen regelmatig last van hadden, zijn op een natuurlijke manier bestreden. “Sinds een jaar of zeven zetten we roofmijten uit, die eten de bloedluizen”, zegt Chantal. “Daarnaast hebben we alle kieren van de kippenhokken gedicht, zodat de bloedluizen daar niet tussen kunnen zitten, en de muren witgekalkt, want daar houden ze niet van. Het kost wat volharding en werk, maar we zagen elk jaar dat er minder bloedluizen waren, en dit jaar hebben we ze nog helemaal niet gezien! Dit is een veel vriendelijkere manier dan een chemisch middel gebruiken.”
Waarom dat zo belangrijk is, legt ze ook uit: “De chemicaliën uit gif, geneesmiddelen en antibiotica komen in de natuur terecht. Dat is schadelijk voor planten, dieren en de waterkwaliteit en uiteindelijk ook voor de mens.”

Nieuwe belevenissen op de boerderij

Binnenkort valt er nog meer te beleven: het team werkt namelijk aan een ‘beleeftuin’ vlak bij de ingang. Kinderen kunnen daar op avontuur, terwijl ze al hun zintuigen gebruiken. Want wat ruik je, voel je, zie je allemaal als je de kronkelende route doorloopt?
En er staat nog een project hoog op het wensenlijstje van Chantal en Eline: ze willen graag een moestuin aanleggen. Ondertussen zoeken ze ook inspiratie bij anderen. Op initiatief van De Baak is een overleg opgezet met andere kinderboerderijen in Noord-Holland.
“Het eerste onderwerp dat de deelnemers op de agenda wilden zetten was duurzaamheid”, vertelt Eline. “Het onderwerp leeft erg. Wie weet met wat voor ideeën we thuiskomen!”

Heb jij na het lezen van dit magazine nog vragen over je balkon, (aanleg van de) tuin, geveltuin, groene dak, planten, insecten of iets anders? Neem dan eens een kijkje op de vragen-pagina van milieu centraal. Op bijna alle vragen hebben ze wel een antwoord klaar!

Kom je er niet uit of heb je een vraag aan de gemeente? Mail dan naar duurzaamvoordeel@beverwijk.nl en we helpen je graag verder. Tips en suggesties zijn ook altijd welkom!